zilougroup

Aug 11, 2025

میراثی از تار و پود فرهنگ ایرانی

علی‌اکبر زارعی، زیلوباف روشندل میبدی
علی‌اکبر زارعی، زیلوباف روشندل میبدی، مجید دهقانی زاده، خبرگزاری مهر

زیلو چیست؟

زیلو نوعی زیرانداز سنتی است که با نخ‌های پنبه‌ای و با طرحهای اصیل و سنتی  بافته می‌شود. برخلاف فرش‌های پشمی، زیلوها سبک‌تر، خنک‌تر و مناسب‌تر برای اقلیم گرم و خشک مناطق مرکزی ایران هستند. 

ویژگی‌های زیلو:

ساخته‌شده از نخ پنبه‌ای طبیعی

  • طرح‌های هندسی و نمادین با ریشه‌های فرهنگی و مذهبی
  • رنگ‌های آرام و طبیعی
  • قابل شست‌وشو و بادوام

نمادها و طرح‌های زیلو: زبان بصری فرهنگ

 

نام طرحمعنا و نمادویژگی بصری
پنجه شیرنماد معنا و زندگی مربع های متحدالمرکز
گل گرینهنماد زیبایی و توازن
گل‌های هندسی متقارن
زلفکنماد تعادل و تناسبهمپوشانی شکلهای هندسی
زیلوباف در کارگاه سنتی زیلوبافی
حاج علی شریف زاده در کارگاه زیلوبافی سنتی
8pare shakhe gavi

       شهر میبد در استان یزد، با قدمتی چند هزار ساله، یکی از کهن‌ترین مراکز تمدن در ایران است. اما آنچه این شهر را در سطح جهانی متمایز کرده، هنر بی‌نظیر زیلوبافی است؛ هنری که نه‌تنها ریشه در تاریخ دارد، بلکه امروز به عنوان نماد هویت فرهنگی و خلاقیت ایرانی شناخته می‌شود.

در سال ۱۳۹۷، میبد به عنوان «شهر جهانی زیلو»  توسط شورای جهانی صنایع‌دستی (WCC) ثبت شد؛ افتخاری که نشان‌دهنده اهمیت این هنر در سطح بین‌المللی است.

تاریخچه زیلوبافی در میبد

زیلوبافی در میبد قدمتی بیش از هزار سال دارد. قدیمی‌ترین زیلوی شناخته‌شده، متعلق به قرن هشتم هجری است و در مسجد جامع میبد نگهداری می‌شود. این هنر در طول قرون، نه‌تنها حفظ شده بلکه با خلاقیت هنرمندان محلی، توسعه یافته و به شکل امروزی درآمده است

چرا میبد شهر جهانی زیلو شد؟

 

  • 🏛️ مزایای شهر جهانی برای میبد

ثبت میبد به عنوان «شهر جهانی زیلو» توسط شورای جهانی صنایع دستی، نقطه عطفی در توسعه فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی این شهر تاریخی است. این عنوان جهانی، موجب افزایش اعتبار بین‌المللی هنر زیلوبافی شده و میبد را به یکی از قطب‌های مهم صنایع دستی ایران تبدیل کرده است. یکی از مهم‌ترین مزایای این ثبت، رونق گردشگری فرهنگی در منطقه است. گردشگران داخلی و خارجی با هدف آشنایی با هنر زیلو، به میبد سفر می‌کنند و این امر باعث رشد کسب‌وکارهای محلی، از جمله فروشگاه‌های صنایع دستی، اقامتگاه‌های بوم‌گردی و کارگاه‌های آموزشی شده است. از سوی دیگر، افزایش صادرات زیلو به بازارهای جهانی، فرصت‌های اقتصادی جدیدی برای هنرمندان و تولیدکنندگان فراهم کرده است. همچنین، این عنوان باعث احیای هویت فرهنگی و افزایش انگیزه نسل جوان برای یادگیری و ادامه هنر زیلوبافی شده است. شهر جهانی زیلو بودن، نه‌تنها میراث فرهنگی میبد را حفظ می‌کند، بلکه آن را به زبان جهانی معرفی می‌نماید. این افتخار، پلی است میان سنت و نوآوری، و آینده‌ای روشن برای هنر ایرانی رقم می‌زند.

بانوی زیلوباف میبدی
غرفه زیلوبافی در نمایشگاه صنایعدستی میبد

زیلو در زندگی امروز

با توجه به گرایش جهانی به محصولات طبیعی و پایدار، زیلو می‌تواند جایگاه ویژه‌ای در طراحی داخلی، مد، و هنرهای معاصر داشته باشد. هنرمندان میبدی با تلفیق سنت و نوآوری، زیلوهایی با کاربردهای جدید خلق کرده‌اند؛ از تابلوهای هنری گرفته تا کیف و کفش و مبلمان.

نتیجه‌گیری

میبد نه‌تنها نگهبان میراث زیلوبافی است، بلکه با ثبت جهانی این هنر، به الگویی برای حفظ و توسعه صنایع‌دستی تبدیل شده است. زیلو، با تار و پودش، داستانی از هویت، زیبایی و پایداری را روایت می‌کند؛ داستانی که از دل کویر برخاسته و به جهان رسیده است.

راه اندازی دار زیلو در شرکت تعاونی زیلوبافان میبد با توضیحات ارائه شده توسط زیلو بافان میبدی :

سید رضا سید الحسینی  و غلامرضا دهقانی و علی سقائی  

خبرنگار : مرضیه امامی – بام میبد

آدرس : يزد،  ميبد، فلكه معلم، شهرك شهدا، فاز اول

تاریخ تاسیس:

۱۳۶۱/۰۶/۱۴
 
 

موزه زیلوی میبد؛ گنجینه هنر اصیل ایرانی

IMG 2654
موزه زیلوی میبد در سول شرقی کاروانسرای شاه عباسی

موزه زیلو در شهر تاریخی میبد، استان یزد، یکی از جاذبه‌های فرهنگی منحصربه‌فرد ایران است. این موزه به نمایش هنر سنتی زیلوبافی اختصاص دارد و مجموعه‌ای از زیلوهای قدیمی، ابزارهای سنتی و روش‌های تولید این صنعت دستی را به نمایش می‌گذارد.

زیلو، زیراندازی بادوام و خنک است که قرن‌ها در خانه‌های یزدی کاربرد داشته و امروز در این موزه، زیبایی و اصالت آن را می‌توانید از نزدیک ببینید.

 

آدرس موزه زیلو:   یزد ، میبد ، بلوار قاضی میر حسین ، کاروانسرای شاه عباسی میبد

The Zilou Museum in the historic city of Meybod, Yazd Province, is one of Iran’s unique cultural attractions. Dedicated to showcasing the traditional art of Zilou weaving, this museum displays a collection of antique zilous, traditional tools, and the production methods of this handicraft

Zilou, a durable and cool floor covering, has been used in Yazdi homes for centuries. Today, at this museum, you can witness its beauty and authenticity up close

ZILOU MEYBOD

Untitled 2 1

خلاقیت ، مسیر طلایی صنایع دستی

      همواره از هنر ایران به نیکی یاد می شود ؛ خاصه صنایع دستی آن که حاصل کوشش های فردی  و جمعی  در هر دوره تاریخی بوده است. گذشته ی صنایع دستی در موزه های داخلی و خارجی قابل مشاهده و بررسی ست. اما سرنوشت حال و آینده ی آن در تلاطم اقتصاد جهانی به علامت سوالی بزرگ برای پژوهشگران این رشته تبدیل شده است.

صنایع دستی فعلی را می توان در نمایشگاههای بومی و بین المللی جستجو کرد. امروزه عمده محصولات صنایع دستی به اشیائی (اجناسی)  اطلاق می شود که نه برای کاربردی بودن بلکه بیشتر به جهت تزئینی بودن در حال خرید و فروشند. و در فرهنگ ایرانی بصورت هدیه  و سوغات دست به دست می شوند؛ از تولید کننده تا هدیه گیرنده.

با کمی تامل در  تاریخ سیکل  تولید کننده، فروشنده و خریدار می توان دریافت: اغلب تولیدکنندگان به دلایل حفظ هویت و اطلاعات رشته خود در منطقه و یا خانواده ای خاص، بصورت موروثی ثابت بوده اند. همچنین فروشندگان و وسعت بازار امروزی نتوانستند حوزه ی خریداران را وسیع تر کنند. ضمن اینکه کارکردهای صرفاَ تزئینی برخی از این تولیدات موجب منسوخ شدن آن شده است. به زودی پدیدآورندگان صنایع دستی به حضور ایده پردازان در تیم خود نیاز پیدا می کنند. با برداشته شدن موانع خلاقیت از سر راه تولید در جامعه و  تلفیق روش های سنتی تولید با ایده های جدید و نوگرا به صنایع دستی نوظهور منجر خواهد شد. خلاقیت موجب افزایش کمیت و کیفیت تولیدات و تنوع محصولات می شود و به عناصری همچون : انگیزه ، استعداد ، تلاش و پشتکار، دانش و اطلاعات ، تجربه و قدرت تصور و خیال وابسته است. از نکات مثبت خلاقیت  و ایده پردازی این است که قابل پرورش و توسعه است.

طبق تحقیقات آمابیل و همکارانش عوامل متعددی بر خلاقیت تاثیر می گذارند: از جمله عوامل محیطی یا بیرونی مثل: منابع کافی، فضای مناسب ، وقت کافی، آزادی ، طرح تحقیق مناسب و … و عواملی فردی یا درونی شامل : ویژگیهای شخصی ، تخصص در رشته، توانایی شناختی، تجارت متنوع ، تمایل به خطر کردن، خودانگیزی و … که تمامی موارد ذکر شده در  رشد صنایع دستی کارآمد اند. ادامه مطلب…

panje shir

ZILOU Chart

ZILOU MEYBOD

روایتِ بافتِ جان و زمین

 تار و پودِ زیلوی میبد، از جنس زمان، از خاک، از آفتاب سوزانِ کویر است. از دستانِ هنرمندی که با جان میبافد و با جهان سخن می‌گوید. این زیلو، تنها یک زیرانداز نیست؛ تکه‌ای از زمین است که به آسمان می‌اندیشد، تکه‌ای از تاریخ است که بر تنِ امروز می‌نشیند.

برندِ زیلوی میبد، برندی با شخصیت است؛ چون روح دارد.
روحِ آن از صبرِ کویر می‌آید، از مقاومتِ هنری که در برابرِ بی‌رنگ‌و‌رویِ روزگار، همچنان رنگ‌ها را در خود نگاه می‌دارد. شخصیتِ آن، شخصیتِ مردمانی است که با دست‌های خسته، اما دل‌های پرامید، نقش‌هایی می‌زنند که گویی از دلِ خاکِ میبد روییده‌اند.

این زیلو، فروتن است؛ چون از زمین برخاسته است.
اما در همین فروتنی، شکوهی نهفته است: شکوهِ هنری که هرچه بیشتر می‌ساید، بیشتر می‌درخشد. برندِ زیلوی میبد، مانندِ پیرِ خردمندی است که در سکوتِ خود، هزاران قصه دارد. قصه‌هایش را نه با صدا، که با نقش‌ها روایت می‌کند: نقشِ گل‌هایی که یادآورِ باغ‌های بهشتی‌اند، خط‌هایی که روانِ رودها را در بیابان تداعی می‌کنند و رنگ‌هایی که آسمان و آفتابِ کویر را در خود محبوس کرده‌اند.

شخصیتِ این برند، در گروِ دو چیز است: اصالت و ماندگاری.
اصالت، چون ریشه در خاکِ میبد دارد و ماندگاری، چون هر زیلو، تنها برای یک عمر بافته نمی‌شود، بلکه برای نسل‌ها می‌زید. این برند، نوستالژی نیست؛ یادآورِ گذشته نیست، بلکه ادامه‌دهنده‌ی زنده‌ی آن است.

زیلوی میبد، کالا نیست؛ فرهنگ است.
فرهنگی که می‌تواند بر زمینِ خانه‌ها پهن شود، اما روحِ آن، هماره در آسمانِ هنر پرواز خواهد کرد. برندی با این شخصیت، نه خریدنی است، نه فروختنی؛ تنها می‌توان در آن سهیم شد، می‌توان آن را زندگی کرد.

 با زیلوی میبد، زیرِ پای تو، بومِ هنرِ ایران زمین است.

panje shir
درخت سرو زیلو